Câu đố trong văn hóa dân gian

 

     Con kia con cái nhà ai                                                               

     Thắt lưng nhiễu trắng, lỗ tai đeo trằm.                                       

      Đứng bên nghe tiếng rầm rầm,                                                              

       Ru đi ru lại ầm ầm bên tai 

                                                (Cối xay)  

       Xưa kia em trắng như ngà  

       Bởi chưng ngủ lắm nên đà em thâm

       Lúc bẩn, chàng đánh, chàng đâm

      Đến khi rửa sạch, chàng nằm lên trên 

                                                                                                                                                          (Chiếc chiếu)

Xương sườn xương sống, nuốt trộng người ta

Đi ra, đi vô, người ta không chết

                                                               (Cái nhà)

Tính tình đáo để

Phá phách rất ghê

Chỉ chuyên một nghề

Truyền mang dịch hạch

                   (Con chuột)

Có chân mà chẳng biết đi

Quanh năm suốt tháng đứng ì một nơi 

                                            (Cái giường)

Xuất “nhân” chỉ người:

Vua nào mặt sắt đen sì? 

Vua nào trong thuở hàn vi ở chùa?  

                                        (Mai Hắc Đế - Mai Thúc Loan)

Xuất “vật” chỉ đồ gia dụng, công cụ sản suất như: thau, nồi, bát, ấm, cày, cuốc, nôm, lưới…:

Một đàn cò trắng phau phau,

Ăn no tắm mát rủ nhau đi nằm. 

                                  (Bát, chén).

Xuất “thú” chỉ các loại động vật: voi, hổ, trâu bò, dê, heo, ngựa, gà vịt, ngỗng, chim muông…:

Bốn người giẫm đất, một người phất cờ,

Hai người lẳng lơ, hai người quạt mát 

                                                  (Con voi)

Xuất “cảnh” chỉ cảnh quan, môi trường: biển, sông, núi, đảo, ao, hồ…:

Hạt gieo tới tấp

Rải đều khắp ruộng đồng

Nhưng hạt gieo chẳng nảy mầm

Để bao hạt khác mừng thầm mọc xanh 

                                                 (Hạt mưa)

Đố ai trên Bạch Đằng giang

Làm cho cọc nhọn dọc ngang sáng ngời

Phá quân Nam Hán tơi bời

Gươm thần độc lập giữa trời vang lên? 

                                              (Ngô Quyền)

Bài viết liên quan